Kłótnie, które wracają jak bumerang, dziecko, które nagle przestało chodzić do szkoły, rozstanie rodziców, choroba w rodzinie, problemy finansowe – każda rodzina przechodzi trudniejsze okresy. Nie zawsze da się je przeczekać. Do tego właśnie służy poradnictwo rodzinne: rozmowa ze specjalistą, który pomoże uporządkować sytuację, nazwać problem i znaleźć dalszą drogę. W wielu miejscach w Polsce taka pomoc jest bezpłatna.
Czym jest poradnictwo rodzinne
To forma wsparcia skierowana do całej rodziny albo do jej członków: rodziców, par, dzieci i nastolatków, a także dziadków opiekujących się wnukami. Specjalista – najczęściej psycholog, pedagog, terapeuta rodzinny, mediator albo prawnik – nie ocenia i nie „wydaje wyroków”. Pomaga zrozumieć, co się dzieje, i wspólnie szuka rozwiązań, które rodzina może wprowadzić w życie.
Poradnictwo różni się od terapii. Zwykle obejmuje kilka spotkań skupionych na konkretnym problemie: konflikcie wychowawczym, kryzysie po rozstaniu, trudnym zachowaniu dziecka. Jeśli okaże się, że potrzebne jest dłuższe leczenie albo terapia, konsultant pomoże znaleźć odpowiednie miejsce.
Z czym można się zgłosić
- konflikty między partnerami i trudności w komunikacji,
- problemy wychowawcze: agresja, wycofanie, bunt nastolatka, kłopoty w szkole,
- rozstanie lub rozwód i ustalanie kontaktów z dzieckiem,
- sytuacje kryzysowe: śmierć bliskiej osoby, choroba, utrata pracy,
- przemoc domowa i uzależnienia w rodzinie,
- opieka nad osobą starszą lub niesamodzielną i przeciążenie opiekuna,
- sprawy prawne: alimenty, władza rodzicielska, świadczenia.
Gdzie szukać bezpłatnej pomocy
Ośrodek pomocy społecznej i powiatowe centrum pomocy rodzinie
W gminnym ośrodku pomocy społecznej (OPS, MOPS, GOPS) i powiatowym centrum pomocy rodzinie (PCPR) można zapytać o specjalistyczne poradnictwo: psychologiczne, pedagogiczne, prawne i rodzinne. Ośrodki często prowadzą lub wskazują punkty konsultacyjne, grupy wsparcia i asystentów rodziny. Obowiązek wspierania rodzin przeżywających trudności w opiece i wychowaniu dzieci nakłada na gminy ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna
Publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne działają przy samorządach i są bezpłatne. Pomagają dzieciom, uczniom, rodzicom i nauczycielom: diagnozują trudności w nauce, wydają opinie i orzeczenia, prowadzą konsultacje wychowawcze i zajęcia terapeutyczne. Nie potrzeba skierowania – wystarczy zgłoszenie rodzica.
Ośrodek interwencji kryzysowej
W nagłych sytuacjach – po przemocy, w żałobie, w ostrym kryzysie psychicznym – warto skorzystać z ośrodka interwencji kryzysowej. Pomoc jest bezpłatna i zwykle dostępna szybko, czasem całodobowo. Więcej o tym, na czym polega taka pomoc, przeczytasz w haśle interwencja kryzysowa.
Centrum zdrowia psychicznego i opieka dla dzieci
Dorośli mogą zgłosić się do centrum zdrowia psychicznego w swoim rejonie. Jak podaje Ministerstwo Zdrowia, w punktach zgłoszeniowo-koordynacyjnych CZP pomoc jest dostępna bez skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty. Dla dzieci i młodzieży działają ośrodki środowiskowej opieki psychologicznej i psychoterapeutycznej – również w ramach NFZ.
Telefony zaufania
Dzieci i nastolatki mogą zadzwonić pod bezpłatny numer 116 111 (telefon zaufania dla dzieci i młodzieży) albo 800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty
- Zapisz, co jest problemem – kilka zdań: od kiedy, jak często, co już próbowaliście.
- Ustalcie, kto przychodzi – na pierwsze spotkanie często wystarczy jeden rodzic; konsultant powie, czy zaprosić resztę rodziny.
- Zabierz dokumenty, jeśli sprawa dotyczy szkoły lub sądu: opinie, orzeczenia, pisma.
- Zapytaj o zasady: liczbę spotkań, poufność, możliwość kontaktu między wizytami.
Warto też pamiętać o sobie. Przewlekły stres rodzica odbija się na całej rodzinie – o tym, jak go rozpoznać, piszemy w tekście jak radzić sobie ze stresem rodzicielskim. Gdy źródłem napięć są kłótnie, pomocny będzie artykuł o tym, jak konflikty rodzinne wpływają na zdrowie psychiczne.
Najczęstsze pytania
Czy poradnictwo rodzinne jest płatne?
W ośrodkach pomocy społecznej, PCPR, publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych i ośrodkach interwencji kryzysowej pomoc jest bezpłatna. Płatne są zwykle prywatne gabinety i część usług organizacji pozarządowych – zapytaj o cennik przed wizytą.
Czy potrzebne jest skierowanie?
Do poradni psychologiczno-pedagogicznej, OPS i ośrodka interwencji kryzysowej nie. W centrach zdrowia psychicznego punkt zgłoszeniowy przyjmuje bez skierowania; do psychiatry dziecięcego w ramach NFZ skierowanie nie jest wymagane.
Czy rozmowa jest poufna?
Tak, specjaliści są związani tajemnicą zawodową. Wyjątkiem są sytuacje zagrożenia życia lub zdrowia, zwłaszcza dziecka – wtedy mają obowiązek zareagować.
Co zrobić, gdy partner nie chce przyjść?
Zacznij sam lub sama. Konsultacja jednej osoby też pomaga – zmiana sposobu reagowania jednego członka rodziny często zmienia dynamikę całego domu.
Czy ten tekst Ci pomógł? Oceń go:
Nikt jeszcze nie ocenił tego poradnika – bądź pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
